Strefa wiedzy

Nasze publikacje

Created with Sketch.
Created with Sketch. 6 marca 2017

Zadłużeni małżonkowie – czy w przypadku problemów finansowych upadłość muszą ogłosić oboje?

zadłużeni małzonkowie

Upadłość konsumencka to jeden z najskuteczniejszych mechanizmów pozwalających zapanować nad swoim zadłużeniem i zacząć życie praktycznie na nowo. Co jednak dzieje się w sytuacji, kiedy to jeden z małżonków popada w długi, które rzutują na sytuację majątkową całej rodziny? Czy wówczas oboje z nich muszą ogłosić upadłość czy wystarczy, że zrobi to tylko jedna osoba? Jak to wpływa na majątek wspólny i jak sąd zachowa się przy ustalonej wcześniej odrębności majątkowej? Warto zapoznać się z obowiązującymi przepisami, aby być przygotowanym na to, co czeka nas w sądzie.

Przypomnijmy pokrótce, czym jest upadłość konsumencka. Jest to przewidziany w polskim prawie mechanizm pozwalający pozbyć się długów i zobowiązań, jednak za cenę utraty zgromadzonego majątku. Dzięki temu dłużnik może rozpocząć życie na nowo, uwolniony od swoich wcześniejszych zobowiązań. Nie jest to prosta procedura i najlepiej przygotować się do niej wraz prawnikami, ponieważ sądy prześwietlą naszą sytuację majątkową bardzo dokładnie i dopiero po dogłębnej analizie ocenią, czy wystąpiły przesłanki do wydania pozytywnego orzeczenia.

Wspólne ogłoszenie upadłości konsumenckiej przez małżonków

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej pociąga za sobą skutki nie tylko dla osoby, która się o nią ubiegała, ale wpływa na sytuację małżonka. W wielu polskich rodzinach nie spotyka się rozdzielności majątkowej, a zobowiązania – szczególnie te w postaci kredytu na mieszkanie czy samochód – zaciągane są wspólnie. Przeprowadzenie upadłości tylko wobec jednego z małżonków w żaden sposób nie wpłynie na zakres odpowiedzialności drugiego z nich. Kiedy oboje małżonkowie znajdują się w sytuacji nadmiernego zadłużenia najlepszym wyjściem jest zatem podjęcie decyzji o złożeniu dwóch wniosków o ogłoszenie upadłości. Sąd może wyrazić zgodę na wspólne rozpoznanie sprawy i dzieje się tak zazwyczaj, kiedy zdecydowana większość majątku zostanie przeznaczona na zabezpieczenie wspólnych długów.

Grzegorz BaranWarto pamiętać, że połączenie wniosków przez sąd oznacza, że sąd rozpoznaje je na jednej rozprawie i wyda jedno orzeczenie. Sytuacja każdego z małżonków będzie badana osobno i może się tak zdarzyć, że sąd dopatrzy się wystąpienia przesłanek tylko w przypadku jednej osoby i nie połączy wniosków. Jeśli jednak sąd ogłosi upadłość obojga z nich, to całość zgromadzonego wspólnie majątku wejdzie w skład masy upadłościowej tego małżonka, wobec którego upadłość ogłoszono w pierwszej kolejności

– komentuje Grzegorz Baran z kancelarii Baran i Pluta.

Ogłoszenie upadłości nawet w stosunku do jednego z małżonków powodować będzie też automatyczne – z mocy prawa – powstaniem rozdzielności majątkowej. Jeżeli natomiast małżonkowie pozostawali wcześniej w ustroju wspólności majątkowej, majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny.

Upadłość konsumencka tylko jednego z małżonków

W przypadku ogłoszenia upadłości tylko przez jednego z małżonków sytuacja jest bardziej złożona. Jak już wiadomo, orzeczenie sądu oznacza automatycznie wprowadzenie rozdzielności majątkowej, pomimo że zgromadzony majątek był majątkiem wspólnym. Całość tego majątku stanowić będzie zatem masę upadłościową, a jego podział jest prawnie niedopuszczalny. Z masy upadłościowej wyłączone są jedynie przedmioty służące drugiemu małżonkowi do wykonania działalności zawodowej lub gospodarczej, a i to pod warunkiem, że zostały nabyte najpóźniej dwa lata przed złożeniem wniosku o upadłość konsumencką. Pozostała cześć majątku zostanie przejęta przez syndyka i zlicytowana. Współmałżonek, jeśli będzie miał zastrzeżenia, może wystąpić do sędziego-komisarza o dochodzenie swoich należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, ale nie zmienia to faktu, że stan ten stawia go na równi z innymi wierzycielami.

Sytuacja wygląda zgoła inaczej, kiedy małżonkowie mieli ustaloną wcześniej rozdzielność majątkową i dokonali podziału majątku. Wówczas do masy upadłościowej wejdzie tylko ten majątek, który przypisany jest do osoby ogłaszającej upadłość.

Należy przypomnieć, że ustawodawca zabezpieczył interesy wierzycieli i skutecznie zablokował możliwość przesunięcia majątku bankrutującej osoby na rzecz współmałżonka. Jeśli nawet ustanowią oni rozdzielność majątkową, to nie będzie ona miała żadnego znaczenia dla określenia masy upadłościowej, o ile nie została ustanowiona na minimum pięć lat przed złożeniem wniosku o upadłość konsumencką

– podkreśla Grzegorz Baran z kancelarii Baran i Pluta. Jest to tzw. instytucja skargi pauliańskiej.

Rozdzielność majątkowa może powstać nie tylko w wyniku umowy małżonków, ale także w wyniku orzeczenia sądu. Wówczas orzeczenie chroni majątek drugiego współmałżonka, o ile zostało wydane co najmniej rok przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

W przypadku wątpliwości zawsze warto zasięgnąć porady prawnej. Wybór tego, czy oboje małżonkowie powinni głosić upadłość, czy tylko jeden z nich, powinien zostać poprzedzony drobiazgową analizą skutków, jakie obie formy wywołają dla wspólnego majątku.

Created with Sketch. Powrót
Kontakt