Nasze publikacje

Created with Sketch.
Created with Sketch. 1 lipca 2021

Upadłość konsumencka a rozwód w praktyce

zadłużeni małzonkowie

W typowych przypadkach wraz z zawarciem małżeństwa pomiędzy małżonkami – z mocy samego prawa – powstaje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. W praktyce oznacza to przede wszystkim, że cały majątek zgromadzony przez małżonków w czasie trwania ich związku jest ich wspólną własnością. To z kolei przekłada się także na zakres ich odpowiedzialności za zadłużenie – za wspólne długi bądź zaciągnięte tylko przez jednego małżonka za wiedzą drugiego, odpowiadają oni razem, całym swoim majątkiem wspólnym. Co prawda zasady te można modyfikować, chociażby zawierając umowę majątkową małżeńską – popularnie zwaną intercyzą – jednak w polskich realiach nie jest to zbyt często spotykane rozwiązanie. Stąd w przypadku planowania działań mających na celu oddłużenie warto zastanowić się, w jaki sposób upadłość jednego z małżonków wpływa na sytuację drugiego i majątek objęty wspólnością ustawową. Zwłaszcza wówczas, gdy doszło już do rozwodu.

Skutki rozwodu i upadłości

W polskim systemie prawa istnieją przede wszystkim dwa sposoby oddłużenia konsumentów – postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika oraz, w przypadku wypłacalności dłużnika, ogłoszenie upadłości konsumenckiej. W każdym z tych przypadków jedną z podstawowych kwestii jest ustalenie dokładnego statusu prawnego majątku należącego do dłużnika – stąd kluczową kwestią zarówno na etapie wyboru sposobu oddłużania, jak i przeprowadzania obranej procedury jest zbadanie, czy dłużnik pozostaje w ustroju wspólności małżeńskiej. Jednocześnie zarówno z orzeczeniem rozwodu, jak i z ogłoszeniem upadłości konsumenta – a więc osoby fizycznej nieprowadzającej działalności gospodarczej – wiążą się daleko idące skutki prawne, które koniecznie należy wziąć pod uwagę, planując sposób oddłużenia.

Podstawowym skutkiem rozwodu w sferze majątkowej byłych małżonków jest kres ustawowej wspólności majątkowej, a więc – mówiąc inaczej – pomiędzy byłymi małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa. Tym samym wraz z uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego majątek może ulec podziałowi, w ramach którego określa się jakie składniki majątku i na jakich zasadach staną się własnością każdego z byłych małżonków. Oczywiście możemy mieć w tym zakresie do czynienia z podziałem w naturze – kiedy każdemu z rozwiedzionych przypadają po prostu określone składniki majątku (np. samochód, dom czy inne nieruchomości), jak i z bardziej rozbudowanymi sposobami wzajemnych rozliczeń, chociażby poprzez dokonywanie spłat.

Utrata pieniędzy w kontekście upadłości konsumenckiej

Natomiast wraz z ogłoszeniem upadłości wobec nieprowadzącego działalności gospodarczej, cały majątek konsumenta staje się masą upadłości, zarządzaną przez syndyka, którego podstawowym zadaniem jest jej spieniężenie oraz spłata z tak uzyskanych środków wszystkich wierzycieli. W związku z tym upadły konsument traci prawo swobodnego zarządu swoim majątkiem, nie mogąc tym samym według własnego uznania podejmować czynności prawnych dotyczących masy upadłości.

Na pierwszy rzut oka upadłość konsumencka a rozwód nie mają ze sobą wiele wspólnego, jednak w praktyce pomiędzy tymi zdarzeniami zachodzi ścisła korelacja, związana także z prowadzeniem upadłości konsumenckiej po rozwodzie. Jednak najważniejszą kwestię w omawianej tu problematyce zawsze pozostaje ustalenie, jakie dokładnie skutki niesie ze sobą upadłość konsumencka dla małżonka, wobec którego nie ogłoszono upadłości?

Upadłość konsumencka a rozwód – o czym należy pamiętać?

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że nie w każdym przypadku upadłość konsumencka małżonka, w stosunku do którego orzeczono rozwód nie będzie problem dla jego byłego partnera. Otóż zgodnie z przepisami prawa bezskuteczna w stosunku do masy upadłości jest ustanowiona w wyniku rozwodu rozdzielność majątkowa ustanowiona w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednak warto pamiętać, że od reguły tej istnieje ważny wyjątek – otóż nie znajdzie ona zastosowania wówczas, gdy pozew o rozwód został złożony na co najmniej dwa lata przed złożeniem w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Tym samym ustawodawca chroni byłych małżonków przed negatywnymi skutkami długiego procedowania spraw w polskich sądach. W każdym razie należy pamiętać, że upadłość konsumencka skutki dla małżonka ściśle zależą od okresu, jaki upłynął pomiędzy rozwodem a ogłoszeniem upadłości.

Stąd też upadłość konsumencka po rozwodzie wcale nie musi oznaczać braku żadnych problemów dla drugiego z byłych małżonków – może się bowiem okazać, że syndyk będzie prowadził swoje czynności także w stosunku do składników majątkowych, które kiedyś wchodziły do majątku wspólnego. W końcu to jest podstawowy skutek bezskuteczności orzeczenia rozwodu w stosunku do masy upadłości. Dlatego upadłość jednego z małżonków może nieść ze sobą daleko idące konsekwencje nawet rok po rozwodzie. W takich wypadkach cały majątek małżeński wejdzie w skład masy upadłości, co w analizie upadłości konsumenckiej małżonka oznacza po prostu możliwość zlicytowania jego składników, które stały się już wyłączną własnością drugiego z małżonków, wobec którego nie ogłoszono upadłości konsumenckiej. Jednak nie zamyka to sprawy – drugiemu z małżonków przysługuje w takich wypadkach roszczenie o rozliczenie majątku wspólnego.

Artykuł opracowany przez pracowników kancelarii KPP Baran & Pluta Sp. z o.o.
Created with Sketch. Powrót
Kontakt
Przejdź do paska narzędzi